Renesans

Zakony zreformowane czyli zakony takie jak benedyktyni kluniaccy , cystersi i premonstratensi używają architektury by ukazać i podkreślić rozdział cesarstwa i papiestwa. Przez rozdrobnienie państewek i różnice kulturowo etniczne style te miały regionalny oddźwięk jednak złączone były jedną ideą. Drobne rozwiązania architektoniczne czasem różnią się od siebie, jednak w całości są jakieś odgórne zasady. Wspólny jest na przykład pół kolisty łuk okienny, używanie głowicy kostkowej. Blokowe formy bryły budowli. Klerycy i mnisi zarządzali budowa swych kościołów. Nie znaczy to jednak że byli murarzami czy kamieniarzami. W Francji wcześnie wynaleziono dwie formy prezbiterium. Rozwiązało to problem rozmieszczenia ołtarzy. Były dwie części prezbiterium. Pierwsza część uskokowa(inaczej zwana schodkowa) i druga część to obejście z wieńcem kaplic w około prezbiterium. Są jednak one jeszcze od siebie oddzielone i dopiero styl gotycki przyniesie zwarty wieniec kaplic. Jest to całkowicie nowe rozwiązanie architektury romańskiej.